W zasadzie fosa to dobre zabezpieczenie, pod warunkiem że woda będzie czysta a fosa na tyle głęboka i nie zdarzy się jej wysuszenie.
W pewnych warunkach może okazać się, że Lasius niger pokaże swoją umiejętność chodzenia pod wodą i po wodzie.
Chodzenia pod wodą jest rzadko spotykanym zjawiskiem mrówka jednak daleko nie zajdzie tylko znieruchomieje i wypłynie. Parę tygodni temu miałem taką jedną upartą mrówkę, która w ten sposób topiła się klika razy. Wyciągałem ją z wody, kładłem na rękę. Dzięku ciepłu dłoni woda szybko odparowywała a po chwili mrówka ożywała. Odstawiałem ją na wybieg a ona siup do wody.
Chodzenie po wodzie miałem wczoraj. Między formikariami zauważyłem ponad 20 mrówek i przez pół godziny przyglądałem się gdzie chodzą aby wykryć skąd się wydostały. Mrówki gromadziły się wokół otworu przez który nawilżałem korek w formikarium z mało liczną kolonią. Jednak w tym formikarium miałem ledwie 10 mrówek. Okazało się, że to był początek inwazji! przysłoniłem otwór szczelniej watą i obserwowałem dalej. Zauważyłem, że dwie mrówki próbują wejść do innego zamkniętego szczelnie formikarium przez kolejny otwór do nawilżania. Nie dostały się do środka ale musiały "czuć" że warto tam wejść. Inne mrówki czułkami badały szczeliny formikarium. Obserwowałem też grupę mrówek które zatrzymały się na zewnętrznym brzegu fosy. Jedne badały wodę a inne odchodziły. Po chwili zauważyłem jak jedna z mrówek weszła na wodę i po niej przebiegła! Okazało się, że na wodzie wytworzyła się cienka niewidoczna skorupka po której mrówki mogły swobodnie biegać. Wymieniłem wodę i pędzelkiem poprzenosiłem mrówki na wyspę. Gdybym nie miał formikarium z dawno nie czyszczoną fosą to nie mógłbym tego obserwować.
Inną mrówczą przygodę mrówki urządziły sobie same - powynosiły na brzeg fosy odpadki i piasek i utworzyły w ten sposób połączenie między piaskiem a fosą. Suchy piasek wybiegu za sprawą podsiąkania włoskowatego zwilgotniał a woda zalała cały wybieg.
Jaka powinna być fosa?
1. Odpowiednia głębokość aby nie było konieczności zbyt częstego uzupełniania wody.
2. Brzeg nie może być stromy i gładki ale taki aby mrówki po wejściu do wody mogły łatwo z niej wyjść.
3. Konstrukcja umożliwiająca łatwe wyczyszczenia fosy.